Bijgewerkt op 3 november 2026 · Huisprijzen.be redactie
Een erfdienstbaarheid van doorgang is het recht om over het perceel van iemand anders te gaan om je eigen perceel te bereiken. Ze is een toepassing van de algemene erfdienstbaarheid uit Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek. Soms is ze afgesproken in een akte, soms gegroeid door jarenlang gebruik, en soms kan ze zelfs door de rechter worden opgelegd als je perceel is ingesloten.
In het kort
- Een doorgang kan contractueel zijn of als wettelijke uitweg worden opgelegd voor een ingesloten perceel.
- Een zichtbare doorgang kan sinds 1 september 2021 door verkrijgende verjaring ontstaan (art. 3.118 BW).
- De titularis betaalt in principe het onderhoud (art. 3.121 BW).
- Een doorgang die louter gedoogd wordt, geeft op zich geen bezit, maar wees voorzichtig.

Wat is een erfdienstbaarheid van doorgang?
Een erfdienstbaarheid van doorgang is een zakelijke last waardoor de eigenaar van het lijdend erf moet toelaten dat het heersend erf over zijn perceel passeert, te voet, met een wagen of allebei, afhankelijk van de akte of het feitelijke gebruik.
Ze valt onder de definitie van artikel 3.114 van het Burgerlijk Wetboek (BW, Boek 3, sinds 1 september 2021): een last op een perceel, tot gebruik en nut van een ander perceel. De doorgang hangt dus aan de percelen. Verkoopt de buur, dan gaat ze mee met het perceel, op voorwaarde dat ze tegen de koper kan worden ingeroepen.
Het doel en de omvang worden bepaald door de bedoeling in de akte, de feitelijke uitoefening of de plaatselijke gesteldheid (art. 3.120 BW). Staat in je akte "recht van overgang te voet", dan is dat iets anders dan doorgang met de wagen.
Wat is het verschil tussen een recht van doorgang en een wettelijke uitweg?
Een recht van doorgang berust op een afspraak, verjaring of bestemming. Een wettelijke uitweg geeft de eigenaar van een ingesloten perceel het recht om via de rechter een doorgang te eisen, tegen een vergoeding (art. 3.135 en 3.136 BW).
| Doorgang door menselijk handelen | Wettelijke uitweg | |
|---|---|---|
| Basis | Akte, verjaring of bestemming (art. 3.117 tot 3.119 BW) | De wet, voor een ingesloten perceel (art. 3.135 BW) |
| Wie bepaalt de plaats? | De partijen, de akte of het gebruik | De rechter, op de minst schadelijke plaats (art. 3.136 BW) |
| Vergoeding? | Wat is afgesproken | Vergoeding evenredig met de veroorzaakte schade (art. 3.136 BW) |
| Einde | Dertig jaar onbruik, vermenging, verlies van nut (art. 3.126 tot 3.128 BW) | Houdt op zodra de uitweg niet meer nodig is (art. 3.137 BW) |
| Verjaring van de vordering | Niet van toepassing | De vordering is onverjaarbaar (art. 3.136 BW) |
In de praktijk worden de termen door elkaar gebruikt. Juridisch maakt het verschil veel uit, vooral bij het einde van het recht.
Wanneer heb je recht op een uitweg bij een ingesloten perceel?
In Vlaanderen en de rest van België kan de eigenaar van een perceel zonder toegang tot de openbare weg, of zonder voldoende toegang zonder overdreven kosten, een uitweg eisen voor het normale gebruik van dat perceel (art. 3.135 BW).
De wet sluit de uitweg uit in vier gevallen (art. 3.135 BW):
- je beschikt over een aanpalend perceel dat niet ingesloten is;
- het perceel vormt een exploitatie-eenheid met andere percelen waartoe je wel toegang hebt;
- je hebt al een voldoende erfdienstbaarheid van overgang door menselijk handelen;
- de insluiting komt door je eigen fout of door handelen dat niet te verantwoorden is door het normale gebruik van het perceel.
Je stapt naar de rechter, die de ligging bepaalt op de minst schadelijke plaats. Ontstaat de insluiting door de splitsing van een perceel, dan kun je de uitweg alleen vorderen tegen de eigenaars van de percelen die vóór de splitsing bij dat perceel hoorden (art. 3.136 BW). Vaststelling door een vonnis wordt overgeschreven (art. 3.30 BW).
Kan een erfdienstbaarheid van doorgang ontstaan door jarenlang gebruik?
Ja, sinds 1 september 2021 kan een zichtbare doorgang door verkrijgende verjaring ontstaan: tien jaar bij goede trouw, dertig jaar bij kwade trouw (art. 3.118 en 3.27 BW). Een doorgang die alleen gedoogd wordt, geldt in principe niet als bezit.
Vóór die datum kon dat niet, omdat een doorgang niet als voortdurende erfdienstbaarheid gold (Odigo Advocaten, 2023). De doorgang moet nu zichtbaar zijn voor een normaal voorzichtige eigenaar, door duurzame bouwwerken of een geregelde activiteit met sporen (art. 3.115 BW). Het bezit moet bovendien voortdurend, ongestoord, openbaar en ondubbelzinnig zijn (art. 3.21 BW).
Volgens artikel 37, §2 van de wet van 4 februari 2020 begint een eerder gestarte verjaring pas te lopen vanaf de inwerkingtreding. Odigo Advocaten (2023) leidt daaruit af dat de verjaring voor doorgangen in de praktijk op 1 september 2021 start. Ook als de doorgang al jaren bestaat, valt de vroegste verkrijging in die lezing op 1 september 2031 bij goede trouw en op 1 september 2051 bij kwade trouw. Goede trouw wordt vermoed (art. 3.22 BW), maar dezelfde advocaten wijzen erop dat in de praktijk meestal de dertigjarige termijn speelt.
Laat je buur uit vriendschap over je pad gaan? Leg dat dan schriftelijk vast als tijdelijke toelating, zodat later geen discussie ontstaat over de aard van het gebruik.
Hoe breed mag een doorgang zijn en wie betaalt het onderhoud?
De akte, het feitelijke gebruik en de plaats bepalen de omvang van een doorgang (art. 3.120 BW). De wet legt geen vaste breedte op. Werken die nodig zijn om de doorgang te gebruiken en te bewaren, betaalt in principe de titularis (art. 3.121 BW).
| Situatie | Wie draagt het? | Artikel (BW) |
|---|---|---|
| Normale herstellingen van het pad voor de doorgang | De titularis van de doorgang | 3.121 |
| Schade uitsluitend door de fout van de eigenaar van het lijdend erf | Die eigenaar | 3.121 |
| Het pad wordt ook door de eigenaar van het lijdend erf gebruikt | Gedeeld volgens het nut voor elk perceel | 3.121 |
| Akte legt onderhoud bij de eigenaar van het lijdend erf | Die eigenaar, met mogelijkheid tot afstand | 3.122 |
De eigenaar van het lijdend erf mag de doorgang niet minder gemakkelijk maken (art. 3.124 BW). Hij kan ze alleen verplaatsen bij een objectief belang, op eigen kosten, naar een plaats waar ze even gemakkelijk te gebruiken is. Een poort kan dus een probleem zijn als ze de doorgang bemoeilijkt.
Moet het pad opnieuw aangelegd worden, spreek dan eerst af wat ieders deel is en vergelijk tot 3 gratis offertes voor het werk aan de oprit of het pad.
Hoe leg je een erfdienstbaarheid van doorgang goed vast?
Laat een doorgang vastleggen in een authentieke akte en laat die overschrijven. Alleen zo kun je ze inroepen tegen derden te goeder trouw die een concurrent recht hebben (art. 3.30 en 3.31 BW).
Spreek minstens het volgende af:
- welke percelen betrokken zijn, met kadastrale gegevens en een plan;
- de exacte plaats, de breedte en de hoogte;
- het toegelaten gebruik: te voet, met fiets, met wagen, voor leveringen;
- wie onderhoud, herstelling en vernieuwing betaalt;
- wat er gebeurt met poorten, verlichting en nutsleidingen;
- of er een vergoeding wordt betaald, eenmalig of periodiek.
Een onderhandse afspraak tussen buren is niet waardeloos, maar werkt beperkter. Alleen vonnissen, authentieke akten en in rechte of voor notaris erkende onderhandse akten worden ter overschrijving aangenomen (art. 3.31 BW). Vraag aan je notaris wat de akte kost in jouw geval.
Wat betekent een doorgang bij de verkoop van je woning?
Bij de verkoop van een woning in Vlaanderen moet de koper weten of er een doorgang bestaat. Een erfdienstbaarheid die in de eigendomstitel staat of zichtbaar is, hoort thuis in het compromis, zodat er later geen discussie volgt.
Controleer de titel en bespreek feitelijke situaties met de notaris, ook als er geen akte is. Meld ze in het compromis. Een doorgang kan de bruikbaarheid van tuin of oprit beperken en zo de prijs beïnvloeden; hoeveel, hangt af van de situatie. Een gratis woningschatting kan de concrete waarde mee inschatten als je de doorgang vermeldt.
Ook de attesten lopen dan al: voor een verkoop is een EPC-attest laten opmaken verplicht, en voor woningen van vóór 2001 ook een asbestattest. Hoe de verkoop daarna verloopt, lees je in van bod tot akte.
Vraag een gratis schatting van je woning en vermeld de doorgang.
Bereken gratis de waarde van je woningDuurt ongeveer 2 minuten. Je beslist zelf wat je met de schatting doet.Wanneer vervalt een recht van doorgang?
Een recht van doorgang vervalt na dertig jaar onbruik (art. 3.126 BW), als beide percelen in één hand komen (art. 3.127 BW) of als de rechter het afschaft bij verlies van nut (art. 3.128 BW). Een wettelijke uitweg eindigt zodra hij niet meer nodig is.
Een doorgang kan dus niet zomaar worden afgesloten omdat een nieuwe eigenaar ze niet wil. De bewijslast voor uitdoving door onbruik ligt bij de eigenaar van het lijdend erf (art. 3.126 BW). Wordt een uitweg gewijzigd of afgeschaft, dan kan de rechter de vergoeding opnieuw vaststellen of terugbetaling bevelen (art. 3.137 BW).
Lees ook
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet ik een doorgang gebruiken om er recht op te krijgen?
Mag mijn buur zomaar over mijn pad?
Mag ik een poort plaatsen op een pad met doorgang?
Kan een doorgang worden verplaatst?
Wat kost een erfdienstbaarheid van doorgang?
Begin met een realistische waarde. Daarmee onderhandel je met een notaris, makelaar, koper of mede-eigenaar op basis van feiten.
Bereken gratis de waarde van je woningDuurt ongeveer 2 minuten. Je beslist zelf wat je met de schatting doet.Bronnen
- Burgerlijk Wetboek, Boek 3 Goederen (wet van 4 februari 2020, Justel)
- Odigo Advocaten via LegalNews (2023): erfdienstbaarheid van overgang en verjaring
Deze pagina is algemene informatie, geen juridisch of fiscaal advies. Voor je eigen dossier raadpleeg je een notaris of fiscalist.